Suriye'deki iç savaş sürecinden zararlı çıkan ve bölgesel dengeleri kendi lehlerine çevirmeye çalışan iki önemli aktör olan İran ve Rusya, savunma ve ticaret alanında kapsamlı bir iş birliği anlaşması için ilk somut adımları attı. Bu adım, iki ülkenin bölgesel ve küresel politikalarındaki koordinasyonunu artırmayı ve ABD’nin etkisine karşı ortak bir duruş sergilemeyi amaçlıyor.

İlk Temas Gerçekleşti

Rusya’dan bir heyet, İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmek üzere Tahran’a ulaştı. Görüşme, iki ülkenin stratejik ilişkilerini derinleştirmek için kritik bir dönemde gerçekleşti. Rusya’nın devlet haber ajansı TASS, bu ziyareti, Ocak ayında imzalanması planlanan kapsamlı bir iş birliği anlaşmasının ön hazırlığı olarak tanımladı.

Savunma ve Ticaret Alanında İş Birliği

Rusya’nın Tahran’a gönderdiği heyetin başında Başbakan Yardımcıları Aleksey Overçuk ve Vitali Savelev bulunuyor. Bu üst düzey heyet, Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ülkeleri ile İran arasında tam kapsamlı bir serbest ticaret bölgesi anlaşması üzerinde çalışmalar yapmak üzere Tahran’da görüşmeler gerçekleştirecek.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, daha önce yaptığı açıklamalarda, Moskova ve Tahran’ın savunma iş birliğini içeren kapsamlı bir anlaşmaya hazırlandığını dile getirmişti. Bu anlaşma, iki ülkenin savunma sanayisinde daha fazla iş birliği yapmasını ve askeri kabiliyetlerini artırmasını hedefliyor.

Suriye ve Ortak Hedefler

Suriye iç savaşı sırasında Moskova ve Tahran, rejim yanlısı güçleri destekleyerek ortak bir cephe oluşturmuştu. Ancak bu süreçte iki ülke de ekonomik ve siyasi anlamda önemli maliyetlerle karşı karşıya kaldı. Şimdi ise Ukrayna savaşı ile birlikte, Moskova’nın İran ile ilişkilerini güçlendirme çabası dikkat çekiyor.

İran, ABD’nin yaptırımları ve küresel izolasyon karşısında Rusya ile daha güçlü bir ekonomik ve siyasi ortaklık kurmaya çalışıyor. Öte yandan Moskova, Ukrayna savaşı nedeniyle Batı’dan gördüğü yaptırımlar karşısında İran, Kuzey Kore gibi ülkelerle ilişkilerini geliştirme stratejisini sürdürüyor.

ABD’ye Karşı Ortak Tavır

ABD, İran’ı Rusya’ya Ukrayna’da kullanmak üzere kısa menzilli balistik füzeler sağlamakla suçlamıştı. İran bu iddiaları reddetse de, Rusya'nın Ukrayna'da İran yapımı Şehadet kamikaze insansız hava araçlarını (İHA) kullanması bu reddin doğruluğunu sorgulatıyor. ABD’nin bu bağlamda İran silahlarının taşınmasında rol oynayan gemilere ve şirketlere yaptırım uygulaması da iki ülke arasındaki iş birliğini daha görünür hale getirdi.

Yeni Denge Arayışı: Doğu Ekseninin Gelişimi

Moskova ve Tahran, Batı’nın etkisine karşı Avrasya coğrafyasında yeni bir güç dengesi oluşturma çabasında. Rusya’nın Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana ABD karşıtı ülkelerle ilişkilerini güçlendirmesi bu stratejinin bir parçası olarak görülüyor.

Taraflar arasında imzalanması planlanan kapsamlı iş birliği anlaşması, sadece savunma ve ticaretle sınırlı kalmayacak, aynı zamanda enerji, ulaşım ve teknoloji transferi gibi alanlarda da derin bir entegrasyonu hedefleyecek. Bu durum, bölgede ABD’ye karşı şekillenen yeni güç bloklarının daha somut hale gelmesini sağlayabilir.

Ocak Ayındaki Zirve ve Yeni Süreç

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bagai, anlaşmanın Ocak ayında yapılacak bir zirvede imzalanmasının planlandığını açıkladı. Bagai’ye göre, taraflar hâlihazırda bu önemli ziyaretin tarihini belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.

Bu süreç, İran ve Rusya’nın bölgede daha yakın bir iş birliği geliştirme potansiyelini artırırken, Batı ile olan çatışmalarının daha belirgin hale gelmesine de neden olabilir. İki ülkenin ekonomik ve askeri anlamda bu denli yakınlaşması, bölgesel dengeleri önemli ölçüde etkileyebilir ve özellikle ABD ile ilişkilerde yeni bir gerilim hattı oluşturabilir.

Sonuç olarak, Moskova ve Tahran arasındaki bu yakınlaşma, Suriye'deki ortak çıkarların ötesinde, bölgesel ve küresel anlamda yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor. Bu yeni dönemde, iki ülkenin savunma, ticaret ve diplomasi alanlarında daha sıkı bir iş birliği sergilemesi bekleniyor. Bu gelişmelerin, bölgedeki dengeler üzerindeki etkileri ise önümüzdeki aylarda daha net bir şekilde ortaya çıkacak."